Alat za pljačku imovine, resursa i teritorija su izmišljeni identiteti

Na vijest o smrti generala Ratka Mladića, presuđenog za najteže masovne zločine svjedočimo javnom veličanju zločinca i zločina širom entiteta Republika Srpska i Republika Srbija. I sve se to dešava decenije nakon presuda Internacionalnog krivičnog suda – ICTY u Hagu, koji je presudio najviši politički i vojni vrh susjednih zemalja R Srbije i R Hrvatske za Udruženi zločinački poduhvat – UZP, a Vojsku i Policiju RS za genocid i R Srbiju za saučesništvo u genocidu. Presudama su presuđeni i najviši organi vlasti hrvatske paradržavne tvorevine na teritoriji RBiH, tzv. Hrvatska Republika Herceg Bosna. Istovremeno ICTY je presudio da u Bosni i Hercegovini nije bio građanski rat, već agresija R Srbije i R Hrvatske uz podršku paravojnih i parapolicijskih formacija paradržava HB i RS-a, a da su teritorije RBiH pod njihovom neposrednom upravom bile pod okupacionom vlašću susjednih zemalja. Mirovni sporazum u Dejtonu (SAD) između R Srbije, R Hrvatske i R Bosne i Hercegovine, koji uključuje i novi Ustav BiH (Anex 4.), je institucionalizirao politike gospodara rata. Dejtonski sporazum koji je zaustavio ratnu agresiju je potpisan godinama prije navedenih presuda koje nisu nikada implementirane.

Još u vremenu ratne agresije (1993.) Srpska pravoslavna crkva je izgubila sudski spor u Parizu, nakon što je podnijela tužbu protiv listova La Liberation, Le Monde i La Figaro, zbog tekstova u kojima je optužena za podržavanje etničkih čišćenja i zločina genocida u RBiH. To je prvi i jedini slučaj u Evropi, a vjerovatno i u svijetu, da je za jednu crkvenu instituciju, službeno, u sudskom postupku, praktično potvrđeno sudioništvo u najtežim djelima protiv čovječnosti i ljudskog dostojanstva. 

Na suđenju Slobodanu Miloševiću na ICTY- u u Hagu 24. 7. 2003. godine, svjedokinja i ekspert suda, američka historičarka Odry Bading (Audrey Budding), ekspert za jugoslovensku i srpsku historiju, povukla je izvjesne paralele između događaja sa kraja XIX stoljeća (buna u Bosni i Hercegovini iza koje je stajala Srbija  i Crna Gora) i događaja sa kraja XX stoljeća (agresija na BiH). I pored protivljenja odbrane, sud je to prihvatio posebno zato što su pretenzije na iste teritorije Bosne i Hercegovine bile u pitanju.

U zaključku knjige Brendana Simmsa, profesora historije internacionalnih odnosa na Univerzitetu u Kembridžu, (Borba za nadmoć od 1453. do danas, Mate d.o.o. Zagreb, 2016.), autor citira Henrya Kissingera iz 1979. godine, koji glasi: „Povijest nije… kuharica koja nudi provjerene recepte. Ona poučava prema analogijama, ne prema pravilima. Ona može osvjetliti posljedice akcija u usporedivim situacijama, ali svaki naraštaj mora za sebe otkriti koje su situacije u biti usporedive“.

Još jednom podsjećam na do sada najsažetiju definiciju ratne agresije na RBiH od strane Bogdana Bogdanovića, bivšeg akademika i gradonačelnika Beograda, koju je prihvatila i istoričarka Latinka Perović (Dominantna i neželjena elita, Dan Graf, Beograd, 2015.), koja glasi: „Rat je pokrenila postkomunistička, polpotovska (Pol Pot, kambođanski radikal) poluinteligencija sa ciljem pljačke imovine, resursa i teritorija“. Istovremeno taj domaći uski, gramzivi i bolesni društveni sloj u cilju odbrane pljačke po uzoru na velike svjetske ratne mešetare, stručnjake za pravljenje vještačkih granica, agresiju i dalje opisuju kao kulturne, etničke, građanske ili vjerske sukobe.

Knjiga Umberto Galimbertija, Mitovi našeg vremena (koju mi je između ostalih, sa ciljanom nakanom, svojevremeno poklonio Abdulah Sidran), filozofa, psihoanalitičara i profesora na Univerzitetu u Veneciji, koji kao jedan od mnogih svjetskih autora na veoma temeljit način raskrinkava mnoge mitove, pa tako i lažni mit o etničkim grupama i kulturnim identitetima. Umberto između ostalih navodi i radove antropologa Marka Aimea (Marco Aime, Eccessi di cultura) koji je utvrdio da se nikada ne susreću i ne sukobljavaju kulture već osobe. Rezultat je bio da su etničke grupe izmislile želje za upravljanje bogatstvom. No kako takvi motivi mogu da izgledaju nedovoljno plemeniti, onda se potežu identitetski kulturni činioci da zamaskiraju te interese. Atilio Đordano (Attilio Giordano), svjetski poznati novinar i urednik kulturnih stranica, takve interese je svrstavao u one koje, sve u svemu, spadaju u „donju ligu“.

Tako tri etničke vladajuće političke stranke u osvit agresije na RBiH (18. mart 1992.), izlaze u javnost sa Izjavom o principima za novo ustavno uređenje u RBiH, koje predviđa uspostavljanje 3 konstitutivne jedinice zasnovane na nacionalnom principu. Parlament BiH bi se sastojao od vijeća građana u kojem bi svaka konstitutivna jedinica imala jednak broj predstavnika. Istovremeno (mart 1992.) održava se i Kongres srpskih intelektualaca u BiH, a krajem iste godine, u vremenu ratne agresije, pokreće se djelovanje Vijeća kongresa bošnjačkih intelektualaca – VKBI, uz marginalizaciju Akademije nauka i umjetnosti – ANUBIH. Naša je sudbina da su susjedne Srbijanska i Hrvatska nacija postale božanstva umjesto Boga (fra Drago Bojić), a da se istovremeno uskraćuje državnost (nacija) Bosni i Hercegovini.    

Njemački historičar Hagen Schulze u knjizi Kratka njemačka povijest (Universiti press, Zagreb-Sarajevo, 2012.), je utvrdio da su evropske nacije po pravilu nastale ratom (Garibaldi – Italija, kralj – London, Napoleon – Pariz…), osim Njemačke koja je bila čisti kulturni projekat (Goethe i Weimar). Naša država od starine nije nastala ni ratnim osvajanjima, a nije ni kulturni projekat, već se za nju govorilo još od srednjeg vijeka da je nastala po Božijoj volji. Istočna granica današnje BiH je utvrđena 9. godine n.e. (provincija Dalmatia), potvrđena podjelom Rimskog Carstva 395. n.e. i podjelom crkve (Velika šizma) 1054. godine. Sjeverozapadna i jugozapadne granice su utvrđene 1699. godine, Karlovačkim mirom. Od tada se našoj zemlji samo pomalo oduzimalo, a nikada dodavalo. Da je naša nacija po mnogo čemu originalan i jedinstven prostor u Evropi svjedoče brojni minumentalni, srednjovjekovni interkonfesionalni nadgrobni spomenici – stećci, kao i drugi mnogobrojni spomenici iz savremenog doba sa društvenom širinom.

Neke zemlje EU (Poljska, Slovačka, Vatikan, Hrvatska…) su izrazili nezadovoljstvo što se u preambuli evropskog Ustava ne pominje kršćanstvo i Bog, već se koristi neutralan izraz „duhovno religiozne tradicije“. Ogromna većina zemalja EU je to odbila jer bi kršćanskim korijenima onda trebalo pripisati i apsolutizme, diktature, neprekidne međusobne ratove pa i krvave konfesionalne ratove, fašizam, komunizam, dva svjetska rata… Zemlje Evrope nikada nisu bile protiv svoje religije, već su protiv zloupotrebe religije u političke svrhe i ogromnom većinom su se priklonile sekularnom društvu.

Postkomunistička poluinteligencija i njihovi sljednici i dalje guraju  bh narode u teistička društva par excellence, gradeći identitete na religijama i konfesijama koje nisu konstituirale Bosnu i Hercegovinu, pa vidimo ni supranacionalnu EU, već su historijska kategorija? Religije i konfesije su osobne sfere i sadržavaju sve i suprotnosti su svega, te kao takva kategorija pri definiranju bosanskohercegovačkog ili evropskog identiteta ne mogu da se upotrijebe (Guido Rampoldi)? Primjeri slobode, bratstva i jednakosti koji su se afirmirali u Evropi Francuskom revolucijom, nisu potekli od crkvi.

Kao polustoljetni djelatnik u turizmu svjedočim da ni jednu državu (naciju) u svijetu zvanično ne interesira narodnost, etnička pripadnost ili religija putnika, koje su osobne kategorije, osim dokumenta o nacionalnosti (državljanstva) koje je dužan da predoči svaki putnik. Zapadni autori pominju identitetski evropski princip „oduzimanja“ gdje se određuje najmanji zajednički imenitelj koji svi moraju da prihvate kao općepoznata „ljudska prava“ koja su taksativno navedena. Drugi princip se koristi u američkoj tradiciji putem „sabiranja“ gdje su razlike priznate i gdje je svaki život opravdan i prihvaćen, ali ako doprinosi profitu. Tako i mnogi poduzetnici iz sjeveroistočne Italije ne vide nikakav problem da se u nekom dijelu proizvodnih pogona podignu mesdžidi za muslimanske radnike. Iz toga slijedi da su današnje etničke granice u Bosni i Hercegovini, kao rezultat masovnih zločina, već viđeni duh kolonijalizma i pljačke, ovaj put od strane susjednih zemalja.

Moderne privrede i globalizam su zbrisale sve etničke grupe, rase, religioznosti, identitete, individualnosti i sl. u korist upotrebljivosti i djelotvornosti, a tolerancija postaje obavezna. Moderni svijet insistira na humanističkoj kulturi i obrazovanju u kojoj kultura nije fudbalski ili filmski spektakl i samo gledanje (kulturne i sportske manifestacije, kina, izložbe…), već razmišljanje u kojem je sredstvo, svidjelo se to nekome ili ne, još uvijek ostala knjiga (U. Galimberti, isto).  

Koji je to onda Arhimedov punkt (Arhimed, matematičar i fizičar) koji znači tačku preokreta koji donosi najveći mogući rezultat uz minimalan trud? Paradoksalno ali to je Ustav BiH koji imperativno zahtijeva implementiranje svih presuda internacionalnih i domaćih sudova. Donošenje Zakona o državnoj imovini, provedba internacionalnog Sporazuma o sukcesiji i donošenje novog Izbornog zakona (kompenzacioni mandati), radikalno racionalizira ekonomsku sliku zemlje. Implementiranje presuda uspostavlja  sekularnu državu sa dva nivoa administrativne vlasti (država, gradovi i općine) sa teističkim građanima bez aparthejda. Zemlja regionalizirana unutar Jadransko-Jonskog makroregiona po ekonomskim i geografskim, EU kriterijumima uz kulturne i prirodne brendove kao ključne elemente privredne promocije. 

 Kolumna je dug prema Avdi Sidranu koji je poklanjajući mi navedenu knjigu tražio da ja napišem komentar o bosanskohercegovačkim identitetskim ublehama.